Molenbiotoop Molen de Vier Winden

Een windmolen kan niet functioneren zonder een vrije windtoevoer. In vroeger tijden werden molens doorgaans gepacht en in ruil voor de pachtsom verleende de heer het zogenaamde windrecht aan de pachter. Dit hield in dat binnen een zekere afstand van de molen geen bouwsels of begroeiing de wind mochten belemmeren. Tijden zijn veranderd, mar een zo gering mogelijke belemmering van de wind blijft van groot belang. Het begrip molenbiotoop wordt gebruikt om de omgeving, waarin de molen zich bevindt, aan te duiden. Doordat biotoop letterlijk leefomgeving betekent, is het woord hier dus in figuurlijke zin bedoeld. Een molenbiotoop kent verschillende elementen, waarbij echter steeds de open ruimte en de vrije toegankelijkheid een grote rol spelen. Deze kan natuurlijk beïnvloed worden door bebouwing, maar ook door bomen.

De groenbeheervisie
Eigenlijk zijn bomen funester in de belemmering van de wind dan harde bebouwing omdat bomen meer dan harde bebouwing bomen aanleiding geven tot turbulentie. Een groenbeheersplan is om die reden van belang en de Gemeente Westland in samenwerking met het Erfgoedhuis Zuid Holland is een proces gestart om met de bewoners in de biotoop (een cirkel van zo’n 400 meter) ook de biotoop van Molen de Vier Winden onder de loep te nemen en te bezien hoe in goed overleg een optimale situatie voor beide partijen bereikt kan worden. Het Bureau Schildwacht is de opdracht gegeven om een beheervisie op te stellen waarin niet alleen kritische plekken in kaart zijn gebracht en de hoogte en verwachte hoogte van bomen is gekeken, maar ook hoe deze in een meer gewenste situatie kan worden gebracht zonder dat dit tot een zeer drastische ingreep in de woonomgeving hoeft te leiden. De visie is iets voor de komende 20- 30 jaar en hoeft niet overmorgen bewerkstelligd te worden. Medewerkers van de gemeente hebben hier actief de kar getrokken en niet alleen het bestuur en de vrijwilligers van de Stichting Vrienden van Molen de Vier Winden bij betrokken maar ook nadrukkelijk de bewoners rond de molen en een aantal andere maatschappelijke organisaties.
Naast de invloed van de bebouwing op de wind is er ook aandacht gegeven aan zichtlijnen om de zichtbaarheid van de molen te verbeteren.

Quote uit het rapport

Volledige kaalkap in de molenbiotoop is vanuit woonbeleving, landschappelijk- en ecologisch oogpunt ongewenst. Om die reden zal er altijd gezocht worden om alternatieve beplantingen als vervanging aan te dragen, maar die wel aansluit bij de randvoorwaarden binnen de molenbiotoop. Op korte termijn zijn er maatregelen te nemen die binnen 1 tot 10 jaar uitgevoerd kunnen worden. Hierbij kan men denken aan het herinrichten van het parkje ten noorden van de molen, verwijderen van enkele bomen, snoeien van bestaande beplanting, het omvormen van opgroeiend hout naar lagere beplanting of het aanpassen van het maaibeheer van gazons voor een beter ecologische samenhang. Soms zijn op korte termijn de maatregelen niet altijd te realiseren en dient men de werkzaamheden uit te stellen naar een middellange termijn (10 tot 20 jaar). Bepaalde wensen over de beplanting zijn echter zo ingrijpend en/of kostbaar, dat men deze moet doorschuiven naar de lange termijn (> 20 jaar). Dit kan betekenen dat er bij een lange termijn voor een “afsterfbeleid of niet levensverlengend beleid” wordt gekozen.“ Zo zijn de paardenkastanjes op de begraafplaats in het zuidoosten hinderlijk voor de windvang, maar de bomen hebben zoveel beeldbepalende waarde dat men deze (nu nog) gezonde bomen niet direct weg zal halen. Er wordt daarom gekozen deze bomen te handhaven, maar als de bomen ziek worden of dood gaan, dan worden er geen levensverlengende maatregelen genomen en worden zij uiteindelijk verwijderd. Hierna kan in relatie met de molenbiotoop een weloverwogen keuze gemaakt worden wat er met de opengevallen plaats gebeurt. Uiteraard is het van groot belang dat de regelgeving rond de molenbiotoop binnen de verschillende afdelingen van de gemeente Westland zichtbaar wordt. Als alle afdelingen de molenbiotoop in hun beleid opnemen, kan de kwaliteit van de zichtlijnen en de windvang ook daadwerkelijk worden gehandhaafd en op termijn worden verbeterd.

De gemeente Westland heeft de beheervisie nu als uitgangspunt bepaald voor het meerjaren groenbeheersplan. Er was in het jaar 2019 geen budgetruimte om dit tot uitvoering te brengen, maar de Stichting Vrienden van Molen de Vier Winden houdt vanzelfsprekend vinger aan de pols.

Documentatie

• De groenbeheervisie is te downloaden als een pdf.
• Een video over de achtergronden van molenbiotoop en groenbeheervisie is te zien in http://www.youtube.com/watch?v=9DQYO_rzzmA afkomstig van het Erfgoedhuis Zuid-Holland

Download

beheervisie molenbiotoop De Vier Winden te Monster (pdf - 11,8 mb)